GÀ CON ĐI PHÂN TRẮNG: KHI NÀO BÌNH THƯỜNG, KHI NÀO CẢNH BÁO BỆNH BẠCH LỴ?
Trong quá trình nuôi gà con, “phân trắng” là tình trạng khiến nhiều bà con lo lắng, đặc biệt khi phân xuất hiện nhiều, loãng hoặc bết quanh hậu môn. Nhiều người thường nghĩ ngay đến bệnh bạch lỵ do Salmonella Pullorum. Tuy nhiên, không phải cứ nhìn thấy màu trắng trong phân là gà đang mắc bệnh.
Ở gà khỏe mạnh, phân thường có một phần màu trắng do urate, là dạng chất thải chứa nitơ được thận đào thải. Trong khi đó, nếu gà con xuất hiện tiêu chảy phân trắng bất thường, phân bết hậu môn, ủ rũ, giảm ăn hoặc chết tăng, cần đặc biệt lưu ý các bệnh truyền nhiễm, trong đó có bệnh bạch lỵ.
Vậy làm thế nào để phân biệt? Cùng tìm hiểu những thông tin quan trọng về tình trạng gà con đi phân trắng dưới đây.
Phân trắng ở gà con có phải luôn là bệnh?
Câu trả lời là không.
Phân gia cầm bình thường thường gồm phần phân và phần urate màu trắng. Urate là sản phẩm bài tiết của thận và được thải ra cùng phân, vì vậy bà con có thể nhìn thấy một lớp hoặc phần màu trắng trên bãi phân của gà khỏe.
Nếu gà vẫn:
- Ăn uống bình thường.
- Hoạt động nhanh nhẹn.
- Lông tơi, không xù.
- Không tụm lại bất thường.
- Không tiêu chảy kéo dài.
- Không có tỷ lệ chết bất thường.
thì chỉ nhìn thấy phần màu trắng trong phân chưa đủ để kết luận gà mắc bệnh.
Điều đáng quan tâm là khi phân trở nên bất thường về cả màu sắc, độ lỏng và số lượng, đồng thời xuất hiện các dấu hiệu bất thường trên đàn gà.
Gà con đi phân trắng khi nào cần cảnh giác?
Bà con cần đặc biệt chú ý khi gà con xuất hiện tình trạng phân trắng loãng hoặc trắng xám, phân dính bết quanh hậu môn, đi kèm với những biểu hiện như ủ rũ, kém ăn, tụm lại, xù lông, yếu và chậm phát triển.
Nếu tình trạng xảy ra trên nhiều con hoặc số gà chết tăng lên, cần kiểm tra đàn càng sớm càng tốt.
Một trong những bệnh cần được lưu ý trong trường hợp này là bệnh bạch lỵ ở gà con.
Bệnh bạch lỵ ở gà con là gì?
Bệnh bạch lỵ, hay Pullorum disease, là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Salmonella Pullorum gây ra. Bệnh đặc biệt gây thiệt hại ở gà con và có thể gây tỷ lệ chết cao ở đàn gà non nếu không được kiểm soát.
Gà con mắc bệnh có thể có các biểu hiện như:
- Ủ rũ, yếu.
- Giảm ăn.
- Tụm lại, ít hoạt động.
- Tiêu chảy.
- Phân trắng hoặc trắng xám.
- Phân bết dính quanh hậu môn.
- Gà chậm lớn, suy yếu.
- Có thể chết, đặc biệt ở gà con còn nhỏ.
Tình trạng phân bết quanh hậu môn là dấu hiệu thường được chú ý ở gà con mắc bệnh bạch lỵ. Tuy nhiên, dấu hiệu này vẫn không đủ để chẩn đoán chắc chắn nếu không kết hợp với các thông tin khác.
Bệnh bạch lỵ ở gà lây lan như thế nào?
Một đặc điểm rất quan trọng của Salmonella Pullorum là khả năng truyền dọc từ đàn gà bố mẹ sang trứng.
Gà mái mang vi khuẩn có thể truyền mầm bệnh cho trứng, từ đó gà con nở ra có thể bị nhiễm. Đây là lý do việc kiểm soát đàn giống và gà bố mẹ có vai trò đặc biệt quan trọng trong phòng bệnh bạch lỵ.
Ngoài lây truyền qua trứng, mầm bệnh cũng có thể phát tán qua phân và môi trường bị nhiễm. Dụng cụ, người chăm sóc, giày dép, thức ăn, nước uống hoặc các khu vực bị nhiễm phân có thể góp phần làm mầm bệnh lan truyền giữa các nhóm gà.
Vì vậy, khi phát hiện đàn gà con có dấu hiệu nghi ngờ bệnh truyền nhiễm, không nên chỉ tập trung xử lý những con đang có triệu chứng mà cần kiểm tra cả nguồn giống và điều kiện vệ sinh, an toàn sinh học của khu vực nuôi.
Ngoài bệnh bạch lỵ, gà con đi phân trắng còn có thể do đâu?
Đây là điểm bà con cần đặc biệt lưu ý.
Phân trắng không phải dấu hiệu đặc hiệu của riêng bệnh bạch lỵ.
Các vấn đề về thức ăn, nước uống, điều kiện úm, vệ sinh chuồng trại và một số bệnh đường ruột khác cũng có thể khiến phân gà thay đổi.
E. coli
Escherichia coli có thể gây bệnh ở gà và trong một số trường hợp có thể gây rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy, suy yếu hoặc bệnh toàn thân.
Tuy nhiên, không nên nhìn phân trắng rồi kết luận ngay là E. coli. E. coli có thể hiện diện trong đường ruột và môi trường mà không phải lúc nào cũng là nguyên nhân gây bệnh. Việc xác định vai trò của vi khuẩn cần dựa trên biểu hiện lâm sàng, bệnh tích và các yếu tố liên quan.
Cầu trùng và các bệnh ký sinh trùng
Ký sinh trùng đường ruột, đặc biệt cầu trùng, có thể gây tổn thương đường ruột, tiêu chảy, giảm ăn, chậm lớn và suy yếu.
Tùy loài cầu trùng và vị trí ký sinh, phân có thể có những đặc điểm khác nhau, trong đó một số trường hợp có thể xuất hiện máu.
Do đó, không nên xem phân trắng là dấu hiệu đặc trưng của cầu trùng.
Điều kiện chăm sóc và nuôi dưỡng
Gà con có hệ tiêu hóa và khả năng điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện. Điều kiện úm không phù hợp, nước uống không đảm bảo vệ sinh, thức ăn không phù hợp hoặc chuồng nuôi ẩm bẩn đều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe đường ruột.
Vì vậy, khi thấy phân bất thường, bà con nên kiểm tra toàn diện thay vì chỉ tập trung vào một nguyên nhân.
Cách phân biệt phân trắng bình thường và phân trắng bất thường
Có thể quan sát theo hướng đơn giản:
Phân có phần trắng nhưng gà khỏe mạnh: thường có thể là urate sinh lý, chưa thể xem là dấu hiệu bệnh.
Phân trắng bất thường, loãng hoặc nhiều nước: cần theo dõi thêm tình trạng tiêu hóa và sức khỏe đàn.
Phân trắng bết hậu môn kèm gà ủ rũ, giảm ăn, tụm lại: cần đặc biệt lưu ý bệnh đường ruột, trong đó có bệnh bạch lỵ.
Phân bất thường kèm tỷ lệ chết tăng: cần kiểm tra đàn và xác định nguyên nhân càng sớm càng tốt.
Quan trọng nhất là không chẩn đoán bệnh chỉ dựa vào màu phân.
Phòng bệnh bạch lỵ và bệnh đường ruột ở gà con
Phòng bệnh cần bắt đầu từ việc kiểm soát nguồn giống và duy trì an toàn sinh học trong khu vực nuôi.
Bà con nên lựa chọn gà giống từ nguồn có kiểm soát sức khỏe tốt, đặc biệt chú ý đến tình trạng bệnh của đàn bố mẹ.
Trong quá trình nuôi cần:
- Giữ chuồng úm sạch và khô.
- Cung cấp nước uống sạch.
- Sử dụng thức ăn phù hợp với từng giai đoạn phát triển.
- Vệ sinh máng ăn, máng uống thường xuyên.
- Duy trì điều kiện nhiệt độ và thông thoáng phù hợp.
- Hạn chế người và dụng cụ không cần thiết ra vào khu vực nuôi.
- Thực hiện vệ sinh, sát trùng đúng quy trình.
- Kiểm soát chuột, ruồi và các nguồn có thể làm phát tán mầm bệnh.
- Theo dõi lượng ăn, lượng uống, phân và tỷ lệ chết mỗi ngày.
Đối với bệnh bạch lỵ do Salmonella Pullorum, kiểm soát đàn giống và hạn chế sự lưu hành của mầm bệnh trong đàn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Khi gà con đi phân trắng, bà con nên làm gì?
Trước tiên, không nên vội dùng thuốc chỉ dựa vào màu phân.
Hãy quan sát toàn đàn và kiểm tra:
Gà bao nhiêu ngày tuổi? Phân có thực sự là tiêu chảy hay chỉ có lớp urate màu trắng? Phân có bết hậu môn không? Gà có ủ rũ, bỏ ăn, tụm lại không? Có gà chết không? Tình trạng xuất hiện ở một vài con hay nhiều con?
Đồng thời kiểm tra lại nhiệt độ úm, thức ăn, nước uống và vệ sinh chuồng trại.
Nếu gà có dấu hiệu bệnh rõ rệt hoặc tỷ lệ mắc, chết tăng, nên phối hợp với bác sĩ thú y để xác định nguyên nhân. Trong trường hợp nghi ngờ bệnh bạch lỵ, việc xét nghiệm và xác định tác nhân có thể cần thiết để có hướng kiểm soát phù hợp.
Kết luận
Gà con đi phân trắng không phải lúc nào cũng là dấu hiệu bệnh. Một phần màu trắng trên phân có thể là urate bình thường ở gia cầm.
Tuy nhiên, nếu gà con xuất hiện tiêu chảy phân trắng hoặc trắng xám, phân bết quanh hậu môn, ủ rũ, giảm ăn, tụm lại, chậm lớn hoặc chết tăng, bà con cần đặc biệt lưu ý các bệnh truyền nhiễm, trong đó có bệnh bạch lỵ do Salmonella Pullorum.
Ngoài ra, các vấn đề liên quan đến E. coli, ký sinh trùng, thức ăn, nước uống và điều kiện chăm sóc cũng cần được xem xét.
Đừng chỉ nhìn màu phân để kết luận bệnh. Hãy quan sát cả đàn, kiểm tra điều kiện nuôi và xác định đúng nguyên nhân trước khi xử lý.
Bà con có thể tìm hiểu chi tiết và tham khảo sản phẩm ngay tại đây. Xem thêm:...
